यह गंगा चालीसा का सम्पूर्ण हिन्दी पाठ है। चालीसा चालीस चौपाइयों की स्तुति है, जिसका पाठ भक्त श्रद्धा और नियम के साथ करते हैं।

सनातन मान्यताओं के अनुसार, गंगा दुनिया की सबसे पवित्रतम नदी है। और गंगा नदी को माँ गंगा के नाम से सम्मानित किया गया है। शास्त्रों में इसे पतितपावनी अर्थात लोगों के पाप को धोने वाली नदी कहकर प्रशंसा की गई है| किसी भी धार्मिक अनुष्ठान में गंगा जल का प्रयोग पूजा की बस्तुओं को पवित्र करने के लिए किया जाता है। माँ गंगा की आरती के साथ भक्तजन गंगा चालीसा को भी अपनी पूजा में शामिल करते हैं।
॥दोहा॥
जय जय जय जग पावनी,
जयति देवसरि गंग ।
जय शिव जटा निवासिनी,
अनुपम तुंग तरंग ॥
॥चौपाई॥
जय जय जननी हराना अघखानी ।
आनंद करनी गंगा महारानी ॥
जय भगीरथी सुरसरि माता ।
कलिमल मूल डालिनी विख्याता ॥
जय जय जहानु सुता अघ हनानी ।
भीष्म की माता जगा जननी ॥
धवल कमल दल मम तनु सजे ।
लखी शत शरद चंद्र छवि लजाई ॥ ४ ॥
वहां मकर विमल शुची सोहें ।
अमिया कलश कर लखी मन मोहें ॥
जदिता रत्ना कंचन आभूषण ।
हिय मणि हर, हरानितम दूषण ॥
जग पावनी त्रय ताप नासवनी ।
तरल तरंग तुंग मन भावनी ॥
जो गणपति अति पूज्य प्रधान ।
इहूं ते प्रथम गंगा अस्नाना ॥ ८ ॥
ब्रह्मा कमंडल वासिनी देवी ।
श्री प्रभु पद पंकज सुख सेवि ॥
साथी सहस्त्र सागर सुत तरयो ।
गंगा सागर तीरथ धरयो ॥
अगम तरंग उठ्यो मन भवन ।
लखी तीरथ हरिद्वार सुहावन ॥
तीरथ राज प्रयाग अक्षैवेता ।
धरयो मातु पुनि काशी करवत ॥ १२ ॥
धनी धनी सुरसरि स्वर्ग की सीधी ।
तरनी अमिता पितु पड़ पिरही ॥
भागीरथी ताप कियो उपारा ।
दियो ब्रह्म तव सुरसरि धारा ॥
जब जग जननी चल्यो हहराई ।
शम्भु जाता महं रह्यो समाई ॥
वर्षा पर्यंत गंगा महारानी ।
रहीं शम्भू के जाता भुलानी ॥ १६ ॥
पुनि भागीरथी शम्भुहीं ध्यायो ।
तब इक बूंद जटा से पायो ॥
ताते मातु भें त्रय धारा ।
मृत्यु लोक, नाभा, अरु पातारा ॥
गईं पाताल प्रभावती नामा ।
मन्दाकिनी गई गगन ललामा ॥
मृत्यु लोक जाह्नवी सुहावनी ।
कलिमल हरनी अगम जग पावनि ॥ २० ॥
धनि मइया तब महिमा भारी ।
धर्मं धुरी कलि कलुष कुठारी ॥
मातु प्रभवति धनि मंदाकिनी ।
धनि सुर सरित सकल भयनासिनी ॥
पन करत निर्मल गंगा जल ।
पावत मन इच्छित अनंत फल ॥
पुरव जन्म पुण्य जब जागत ।
तबहीं ध्यान गंगा महं लागत ॥ २४ ॥
जई पगु सुरसरी हेतु उठावही ।
तई जगि अश्वमेघ फल पावहि ॥
महा पतित जिन कहू न तारे ।
तिन तारे इक नाम तिहारे ॥
शत योजन हूं से जो ध्यावहिं ।
निशचाई विष्णु लोक पद पावहीं ॥
नाम भजत अगणित अघ नाशै ।
विमल ज्ञान बल बुद्धि प्रकाशे ॥ २८ ॥
जिमी धन मूल धर्मं अरु दाना ।
धर्मं मूल गंगाजल पाना ॥
तब गुन गुणन करत दुख भाजत ।
गृह गृह सम्पति सुमति विराजत ॥
गंगहि नेम सहित नित ध्यावत ।
दुर्जनहूं सज्जन पद पावत ॥
उद्दिहिन विद्या बल पावै ।
रोगी रोग मुक्त हवे जावै ॥ ३२ ॥
गंगा गंगा जो नर कहहीं ।
भूखा नंगा कभुहुह न रहहि ॥
निकसत ही मुख गंगा माई ।
श्रवण दाबी यम चलहिं पराई ॥
महं अघिन अधमन कहं तारे ।
भए नरका के बंद किवारें ॥
जो नर जपी गंग शत नामा ।
सकल सिद्धि पूरण ह्वै कामा ॥ ३६ ॥
सब सुख भोग परम पद पावहीं ।
आवागमन रहित ह्वै जावहीं ॥
धनि मइया सुरसरि सुख दैनि ।
धनि धनि तीरथ राज त्रिवेणी ॥
ककरा ग्राम ऋषि दुर्वासा ।
सुन्दरदास गंगा कर दासा ॥
जो यह पढ़े गंगा चालीसा ।
मिली भक्ति अविरल वागीसा ॥ ४० ॥
॥ दोहा ॥
नित नए सुख सम्पति लहैं, धरें गंगा का ध्यान ।
अंत समाई सुर पुर बसल, सदर बैठी विमान ॥
संवत भुत नभ्दिशी, राम जन्म दिन चैत्र ।
पूरण चालीसा किया, हरी भक्तन हित नेत्र ॥
Ganga Chalisa Lyrics in English (Hinglish)
Neeche yahi paath Roman lipi (English letters) mein diya gaya hai, jaise upar Hindi mein hai — taaki jo bhakt Devanagari nahin padh paate, ve bhi poora paath kar sakein.
॥Doha॥
Jai jai jai jag paavni,
Jayati devasari Gang ।
Jai Shiv jata nivaasini,
Anupam tung tarang ॥
॥Chaupai॥
Jai jai janani harana aghkhaani ।
Aanand karni Ganga Maharaani ॥
Jai Bhagirathi Surasari Maata ।
Kalimal mool daalini vikhyaata ॥
Jai jai Jahanu suta agh hanaani ।
Bheeshm ki Maata jaga janani ॥
Dhaval kamal dal mam tanu saje ।
Lakhi shat sharad chandra chhavi lajaai ॥ 4 ॥
Vahaan makar vimal shuchi sohen ।
Amiya kalash kar lakhi man mohen ॥
Jadita ratna kanchan aabhooshan ।
Hiy mani har, haranitam dooshan ॥
Jag paavni tray taap naasvani ।
Taral tarang tung man bhaavni ॥
Jo Ganpati ati poojya pradhaan ।
Ihoon te pratham Ganga asnaana ॥ 8 ॥
Brahma kamandal vaasini Devi ।
Shri Prabhu pad pankaj sukh sevi ॥
Saathi sahastra Saagar sut tarayo ।
Ganga Saagar teerath dharayo ॥
Agam tarang uthyo man bhavan ।
Lakhi teerath Haridwar suhaavan ॥
Teerath raaj Prayaag akshaivetaa ।
Dharayo Maatu puni Kaashi karvat ॥ 12 ॥
Dhani dhani Surasari svarg ki seedhi ।
Tarani amita pitu pad pirahi ॥
Bhaagirathi taap kiyo upaara ।
Diyo Brahm tav Surasari dhaara ॥
Jab jag janani chalyo hahraai ।
Shambhu jaata mah rahyo samaai ॥
Varsha paryant Ganga Maharaani ।
Raheen Shambhu ke jaata bhulaani ॥ 16 ॥
Puni Bhagirathi Shambhuheen dhyaayo ।
Tab ik boond jata se paayo ॥
Taate Maatu bhen tray dhaara ।
Mrityu lok, naabha, aru paataara ॥
Gayeen Paataal Prabhavati naama ।
Mandakini gayi gagan lalaama ॥
Mrityu lok Jaahnavi suhaavani ।
Kalimal harni agam jag paavani ॥ 20 ॥
Dhani maiya tav mahima bhaari ।
Dharmn dhuri kali kalush kuthaari ॥
Maatu prabhavati dhani Mandakini ।
Dhani sur sarit sakal bhayanaasini ॥
Pan karat nirmal Ganga jal ।
Paavat man ichhit anant phal ॥
Purav janm punya jab jaagat ।
Tabhin dhyaan Ganga mah laagat ॥ 24 ॥
Jai pagu Surasari hetu uthaavahi ।
Tai jagi ashvamedh phal paavahi ॥
Maha patit jin kahoo na taare ।
Tin taare ik naam tihaare ॥
Shat yojan hoon se jo dhyaavahin ।
Nishchaai Vishnu lok pad paavahin ॥
Naam bhajat agnit agh naashai ।
Vimal gyaan bal buddhi prakaashe ॥ 28 ॥
Jimi dhan mool dharmn aru daana ।
Dharmn mool Gangajal paana ॥
Tab gun gunan karat dukh bhaajat ।
Grih grih sampati sumati viraajat ॥
Gangahi nem sahit nit dhyaavat ।
Durjanhoon sajjan pad paavat ॥
Uddihin vidya bal paavai ।
Rogi rog mukt have jaavai ॥ 32 ॥
Ganga Ganga jo nar kahahin ।
Bhookha nanga kabhuhuh na rahahi ॥
Niksat hi mukh Ganga Maai ।
Shravan daabi Yam chalahin paraai ॥
Mah aghin adhman kah taare ।
Bhae narka ke band kivaaren ॥
Jo nar japi Gang shat naama ।
Sakal siddhi poorn hvai kaama ॥ 36 ॥
Sab sukh bhog param pad paavahin ।
Aavaagaman rahit hvai jaavahin ॥
Dhani maiya Surasari sukh daini ।
Dhani dhani teerath raaj Triveni ॥
Kakra graam Rishi Durvaasa ।
Sundardaas Ganga kar daasa ॥
Jo yah padhe Ganga Chalisa ।
Mili bhakti aviral vaagisa ॥ 40 ॥
॥ Doha ॥
Nit nae sukh sampati lahain, dharen Ganga ka dhyaan ।
Ant samaai sur pur basal, sadar baithi vimaan ॥
Samvat bhut nabhdishi, Raam janm din Chaitra ।
Poorn Chalisa kiya, Hari bhaktan hit netra ॥
Ganga Chalisa — Meaning in Brief
This Chalisa praises Mother Ganga as the purifier of the world who dwells in Shiv’s matted locks and flows with graceful waves. It recalls her descent through Bhagirathi’s penance, her three streams, and the sacred places on her banks such as Haridwar, Prayag and Kashi. It says that remembering her name, bathing in her water and chanting her hundred names destroys sins, brings knowledge, health, prosperity and fulfilment of wishes, and leads to a high destination. It closes with the promise that those who read the Chalisa receive devotion.
When to recite: It is recited in devotion to Mother Ganga, and the page notes devotees include it in their worship along with her Aarti.
श्री गंगा स्तोत्रम् के बाद श्री गंगा स्तोत्रम् | श्री गंगा आरती अवश्य पढ़े।
