यह गणेश चालीसा का सम्पूर्ण हिन्दी पाठ है। चालीसा चालीस चौपाइयों की स्तुति है, जिसका पाठ भक्त श्रद्धा और नियम के साथ करते हैं।
॥ दोहा ॥
जय गणपति सदगुण सदन,
कविवर बदन कृपाल ।
विघ्न हरण मंगल करण,
जय जय गिरिजालाल ॥
॥ चौपाई ॥
जय जय जय गणपति गणराजू ।
मंगल भरण करण शुभः काजू ॥
जै गजबदन सदन सुखदाता ।
विश्व विनायका बुद्धि विधाता ॥
वक्र तुण्ड शुची शुण्ड सुहावना ।
तिलक त्रिपुण्ड भाल मन भावन ॥
राजत मणि मुक्तन उर माला ।
स्वर्ण मुकुट शिर नयन विशाला ॥
पुस्तक पाणि कुठार त्रिशूलं ।
मोदक भोग सुगन्धित फूलं ॥
सुन्दर पीताम्बर तन साजित ।
चरण पादुका मुनि मन राजित ॥
धनि शिव सुवन षडानन भ्राता ।
गौरी लालन विश्व-विख्याता ॥
ऋद्धि-सिद्धि तव चंवर सुधारे ।
मुषक वाहन सोहत द्वारे ॥
कहौ जन्म शुभ कथा तुम्हारी ।
अति शुची पावन मंगलकारी ॥
एक समय गिरिराज कुमारी ।
पुत्र हेतु तप कीन्हा भारी ॥ 10 ॥
भयो यज्ञ जब पूर्ण अनूपा ।
तब पहुंच्यो तुम धरी द्विज रूपा ॥
अतिथि जानी के गौरी सुखारी ।
बहुविधि सेवा करी तुम्हारी ॥
अति प्रसन्न हवै तुम वर दीन्हा ।
मातु पुत्र हित जो तप कीन्हा ॥
मिलहि पुत्र तुहि, बुद्धि विशाला ।
बिना गर्भ धारण यहि काला ॥
गणनायक गुण ज्ञान निधाना ।
पूजित प्रथम रूप भगवाना ॥
अस कही अन्तर्धान रूप हवै ।
पालना पर बालक स्वरूप हवै ॥
बनि शिशु रुदन जबहिं तुम ठाना ।
लखि मुख सुख नहिं गौरी समाना ॥
सकल मगन, सुखमंगल गावहिं ।
नाभ ते सुरन, सुमन वर्षावहिं ॥
शम्भु, उमा, बहुदान लुटावहिं ।
सुर मुनिजन, सुत देखन आवहिं ॥
लखि अति आनन्द मंगल साजा ।
देखन भी आये शनि राजा ॥ 20 ॥
निज अवगुण गुनि शनि मन माहीं ।
बालक, देखन चाहत नाहीं ॥
गिरिजा कछु मन भेद बढायो ।
उत्सव मोर, न शनि तुही भायो ॥
कहत लगे शनि, मन सकुचाई ।
का करिहौ, शिशु मोहि दिखाई ॥
नहिं विश्वास, उमा उर भयऊ ।
शनि सों बालक देखन कहयऊ ॥
पदतहिं शनि दृग कोण प्रकाशा ।
बालक सिर उड़ि गयो अकाशा ॥
गिरिजा गिरी विकल हवै धरणी ।
सो दुःख दशा गयो नहीं वरणी ॥
हाहाकार मच्यौ कैलाशा ।
शनि कीन्हों लखि सुत को नाशा ॥
तुरत गरुड़ चढ़ि विष्णु सिधायो ।
काटी चक्र सो गज सिर लाये ॥
बालक के धड़ ऊपर धारयो ।
प्राण मन्त्र पढ़ि शंकर डारयो ॥
नाम गणेश शम्भु तब कीन्हे ।
प्रथम पूज्य बुद्धि निधि, वर दीन्हे ॥ 30 ॥
बुद्धि परीक्षा जब शिव कीन्हा ।
पृथ्वी कर प्रदक्षिणा लीन्हा ॥
चले षडानन, भरमि भुलाई ।
रचे बैठ तुम बुद्धि उपाई ॥
चरण मातु-पितु के धर लीन्हें ।
तिनके सात प्रदक्षिण कीन्हें ॥
धनि गणेश कही शिव हिये हरषे ।
नभ ते सुरन सुमन बहु बरसे ॥
तुम्हरी महिमा बुद्धि बड़ाई ।
शेष सहसमुख सके न गाई ॥
मैं मतिहीन मलीन दुखारी ।
करहूं कौन विधि विनय तुम्हारी ॥
भजत रामसुन्दर प्रभुदासा ।
जग प्रयाग, ककरा, दुर्वासा ॥
अब प्रभु दया दीना पर कीजै ।
अपनी शक्ति भक्ति कुछ दीजै ॥ 38 ॥
॥ दोहा ॥
श्री गणेश यह चालीसा,
पाठ करै कर ध्यान ।
नित नव मंगल गृह बसै,
लहे जगत सन्मान ॥
सम्बन्ध अपने सहस्त्र दश,
ऋषि पंचमी दिनेश ।
पूरण चालीसा भयो,
मंगल मूर्ती गणेश ॥
Ganesh Chalisa Lyrics in English (Hinglish)
Neeche yahi paath Roman lipi (English letters) mein diya gaya hai, jaise upar Hindi mein hai — taaki jo bhakt Devanagari nahin padh paate, ve bhi poora paath kar sakein.
॥ Doha ॥
Jai Ganapati sadgun sadan,
Kavivar badan kripaal ।
Vighn haran mangal karan,
Jai jai Girijaalaal ॥
॥ Chaupai ॥
Jai jai jai Ganapati Ganraaju ।
Mangal bharan karan shubah kaaju ॥
Jai gajbadan sadan sukhdaata ।
Vishv Vinaayaka buddhi vidhaata ॥
Vakra tund shuchi shund suhaavana ।
Tilak tripund bhaal man bhaavan ॥
Raajat mani muktan ur maala ।
Svarn mukut shir nayan vishaala ॥
Pustak paani kuthaar trishulam ।
Modak bhog sugandhit phulam ॥
Sundar pitaambar tan saajit ।
Charan paaduka muni man raajit ॥
Dhani Shiv suvan shadaanan bhraata ।
Gauri laalan vishv-vikhyaata ॥
Riddhi-siddhi tav chanvar sudhaare ।
Mushak vaahan sohat dvaare ॥
Kahau janm shubh katha tumhaari ।
Ati shuchi paavan mangalkaari ॥
Ek samay Giriraaj kumaari ।
Putra hetu tap kinha bhaari ॥ 10 ॥
Bhayo yagya jab purn anupa ।
Tab pahunchyo tum dhari dvij rupa ॥
Atithi jaani ke Gauri sukhaari ।
Bahuvidhi seva kari tumhaari ॥
Ati prasann havai tum var dinha ।
Maatu putra hit jo tap kinha ॥
Milahi putra tuhi, buddhi vishaala ।
Bina garbh dhaaran yahi kaala ॥
Gananaayak gun gyaan nidhaana ।
Pujit pratham rup bhagavaana ॥
As kahi antardhaan rup havai ।
Paalna par baalak svarup havai ॥
Bani shishu rudan jabahin tum thaana ।
Lakhi mukh sukh nahin Gauri samaana ॥
Sakal magan, sukhmangal gaavahin ।
Naabh te suran, suman varshaavahin ॥
Shambhu, Uma, bahudaan lutaavahin ।
Sur munijan, sut dekhan aavahin ॥
Lakhi ati aanand mangal saaja ।
Dekhan bhi aaye Shani raaja ॥ 20 ॥
Nij avgun guni Shani man maahin ।
Baalak, dekhan chaahat naahin ॥
Girija kachhu man bhed badhaayo ।
Utsav mor, na Shani tuhi bhaayo ॥
Kahat lage Shani, man sakuchaai ।
Ka karihau, shishu mohi dikhaai ॥
Nahin vishvaas, Uma ur bhayu ।
Shani son baalak dekhan kahayu ॥
Padtahin Shani drig kon prakaasha ।
Baalak sir udi gayo akaasha ॥
Girija giri vikal havai dharni ।
So duhkh dasha gayo nahin varni ॥
Haahaakaar machyau Kailaasha ।
Shani kinhon lakhi sut ko naasha ॥
Turat Garud chadhi Vishnu sidhaayo ।
Kaati chakra so gaj sir laaye ॥
Baalak ke dhad upar dhaaryo ।
Praan mantra padhi Shankar daaryo ॥
Naam Ganesh Shambhu tab kinhe ।
Pratham pujya buddhi nidhi, var dinhe ॥ 30 ॥
Buddhi pariksha jab Shiv kinha ।
Prithvi kar pradakshina linha ॥
Chale shadaanan, bharmi bhulaai ।
Rache baith tum buddhi upaai ॥
Charan maatu-pitu ke dhar linhen ।
Tinke saat pradakshin kinhen ॥
Dhani Ganesh kahi Shiv hiye harshe ।
Nabh te suran suman bahu barse ॥
Tumhri mahima buddhi badaai ।
Shesh sahasmukh sake na gaai ॥
Main matihin malin dukhaari ।
Karahun kaun vidhi vinay tumhaari ॥
Bhajat Raamsundar prabhudaasa ।
Jag Prayaag, Kakra, Durvaasa ॥
Ab prabhu daya dina par kijai ।
Apni shakti bhakti kuchh dijai ॥ 38 ॥
॥ Doha ॥
Shri Ganesh yah Chalisa,
Paath karai kar dhyaan ।
Nit nav mangal grih basai,
Lahe jagat sanmaan ॥
Sambandh apne sahastra dash,
Rishi Panchami Dinesh ।
Puran Chalisa bhayo,
Mangal murti Ganesh ॥
Ganesh Chalisa — Meaning in Brief
This devotional text praises Ganesh as the remover of obstacles and giver of auspiciousness, describing his elephant face, jewelled adornments, sweets and his mouse mount. It narrates how Gauri’s austerity led to the birth of a son, the visit of Shani whose glance led to the child’s head being lost, and how an elephant’s head was set in its place. It then recounts how Ganesh won the race of circling the world by honouring his parents, and so became first to be worshipped. The devotee admits being humble and lowly, and asks for mercy, strength and devotion. The closing verses promise that reciting this Chalisa with focus brings daily blessings and honour.
When to recite: Ganesh worship, especially on Ganesh Chaturthi and at the start of any new undertaking, is the usual time to recite this Chalisa.