यह विश्वकर्मा चालीसा का सम्पूर्ण हिन्दी पाठ है। चालीसा चालीस चौपाइयों की स्तुति है, जिसका पाठ भक्त श्रद्धा और नियम के साथ करते हैं।
॥ दोहा ॥
श्री विश्वकर्म प्रभु वन्दऊं,
चरणकमल धरिध्यान ।
श्री, शुभ, बल अरु शिल्पगुण,
दीजै दया निधान ॥
॥ चौपाई ॥
जय श्री विश्वकर्म भगवाना ।
जय विश्वेश्वर कृपा निधाना ॥
शिल्पाचार्य परम उपकारी ।
भुवना-पुत्र नाम छविकारी ॥
अष्टमबसु प्रभास-सुत नागर ।
शिल्पज्ञान जग कियउ उजागर ॥
अद्भुत सकल सृष्टि के कर्ता ।
सत्य ज्ञान श्रुति जग हित धर्ता ॥ ४ ॥
अतुल तेज तुम्हतो जग माहीं ।
कोई विश्व मंह जानत नाही ॥
विश्व सृष्टि-कर्ता विश्वेशा ।
अद्भुत वरण विराज सुवेशा ॥
एकानन पंचानन राजे ।
द्विभुज चतुर्भुज दशभुज साजे ॥
चक्र सुदर्शन धारण कीन्हे ।
वारि कमण्डल वर कर लीन्हे ॥ ८ ॥
शिल्पशास्त्र अरु शंख अनूपा ।
सोहत सूत्र माप अनुरूपा ॥
धनुष बाण अरु त्रिशूल सोहे ।
नौवें हाथ कमल मन मोहे ॥
दसवां हस्त बरद जग हेतु ।
अति भव सिंधु मांहि वर सेतु ॥
सूरज तेज हरण तुम कियऊ ।
अस्त्र शस्त्र जिससे निरमयऊ ॥ १२ ॥
चक्र शक्ति अरू त्रिशूल एका ।
दण्ड पालकी शस्त्र अनेका ॥
विष्णुहिं चक्र शूल शंकरहीं ।
अजहिं शक्ति दण्ड यमराजहीं ॥
इंद्रहिं वज्र व वरूणहिं पाशा ।
तुम सबकी पूरण की आशा ॥
भांति-भांति के अस्त्र रचाए ।
सतपथ को प्रभु सदा बचाए ॥ १६ ॥
अमृत घट के तुम निर्माता ।
साधु संत भक्तन सुर त्राता ॥
लौह काष्ट ताम्र पाषाणा ।
स्वर्ण शिल्प के परम सजाना ॥
विद्युत अग्नि पवन भू वारी ।
इनसे अद्भुत काज सवारी ॥
खान-पान हित भाजन नाना ।
भवन विभिषत विविध विधाना ॥ २० ॥
विविध व्सत हित यत्रं अपारा ।
विरचेहु तुम समस्त संसारा ॥
द्रव्य सुगंधित सुमन अनेका ।
विविध महा औषधि सविवेका ॥
शंभु विरंचि विष्णु सुरपाला ।
वरुण कुबेर अग्नि यमकाला ॥
तुम्हरे ढिग सब मिलकर गयऊ ।
करि प्रमाण पुनि अस्तुति ठयऊ ॥ २४ ॥
भे आतुर प्रभु लखि सुर-शोका ।
कियउ काज सब भये अशोका ॥
अद्भुत रचे यान मनहारी ।
जल-थल-गगन मांहि-समचारी ॥
शिव अरु विश्वकर्म प्रभु मांही ।
विज्ञान कह अंतर नाही ॥
बरनै कौन स्वरूप तुम्हारा ।
सकल सृष्टि है तव विस्तारा ॥ २८ ॥
रचेत विश्व हित त्रिविध शरीरा ।
तुम बिन हरै कौन भव हारी ॥
मंगल-मूल भगत भय हारी ।
शोक रहित त्रैलोक विहारी ॥
चारो युग परताप तुम्हारा ।
अहै प्रसिद्ध विश्व उजियारा ॥
ऋद्धि सिद्धि के तुम वर दाता ।
वर विज्ञान वेद के ज्ञाता ॥ ३२ ॥
मनु मय त्वष्टा शिल्पी तक्षा ।
सबकी नित करतें हैं रक्षा ॥
पंच पुत्र नित जग हित धर्मा ।
हवै निष्काम करै निज कर्मा ॥
प्रभु तुम सम कृपाल नहिं कोई ।
विपदा हरै जगत मंह जोई ॥
जै जै जै भौवन विश्वकर्मा ।
करहु कृपा गुरुदेव सुधर्मा ॥ ३६ ॥
इक सौ आठ जाप कर जोई ।
छीजै विपत्ति महासुख होई ॥
पढाहि जो विश्वकर्म-चालीसा ।
होय सिद्ध साक्षी गौरीशा ॥
विश्व विश्वकर्मा प्रभु मेरे ।
हो प्रसन्न हम बालक तेरे ॥
मैं हूं सदा उमापति चेरा ।
सदा करो प्रभु मन मंह डेरा ॥ ४० ॥
॥ दोहा ॥
करहु कृपा शंकर सरिस,
विश्वकर्मा शिवरूप ।
श्री शुभदा रचना सहित,
ह्रदय बसहु सूर भूप ॥
Vishwakarma Chalisa Lyrics in English (Hinglish)
Neeche yahi paath Roman lipi (English letters) mein diya gaya hai, jaise upar Hindi mein hai — taaki jo bhakt Devanagari nahin padh paate, ve bhi poora paath kar sakein.
॥ Doha ॥
Shri Vishwakarm Prabhu vandaun,
Charankamal dhari dhyaan ।
Shri, shubh, bal aru shilpagun,
Deejai daya nidhaan ॥
॥ Chaupai ॥
Jai Shri Vishwakarm Bhagwaana ।
Jai Vishweshwar kripa nidhaana ॥
Shilpaachaarya param upkaari ।
Bhuvana-putra naam chhavikaari ॥
Ashtambasu Prabhaas-sut naagar ।
Shilpagyaan jag kiyau ujaagar ॥
Adbhut sakal srishti ke kartaa ।
Satya gyaan shruti jag hit dhartaa ॥ 4 ॥
Atul tej tumhato jag maahin ।
Koi vishv manh jaanat naahi ॥
Vishv srishti-kartaa Vishweshaa ।
Adbhut varan viraaj suveshaa ॥
Ekaanan panchaanan raaje ।
Dwibhuj chaturbhuj dashbhuj saaje ॥
Chakra Sudarshan dhaaran keenhe ।
Vaari kamandal var kar leenhe ॥ 8 ॥
Shilpashaastra aru shankh anoopa ।
Sohat sootra maap anuroopa ॥
Dhanush baan aru trishool sohe ।
Nauven haath kamal man mohe ॥
Dasvaan hast barad jag hetu ।
Ati bhav sindhu maanhi var setu ॥
Sooraj tej haran tum kiyau ।
Astra shastra jisase nirmayau ॥ 12 ॥
Chakra shakti aru trishool ekaa ।
Dand paalki shastra anekaa ॥
Vishnuhin chakra shool Shankarahin ।
Ajahin shakti dand Yamraajahin ॥
Indrahin vajra va Varoonahin paasha ।
Tum sabki pooran ki aasha ॥
Bhaanti-bhaanti ke astra rachaae ।
Satpath ko prabhu sadaa bachaae ॥ 16 ॥
Amrit ghat ke tum nirmaataa ।
Saadhu sant bhaktan sur traataa ॥
Lauh kaasht taamra paashaanaa ।
Svarn shilp ke param sajaanaa ॥
Vidyut agni pavan bhoo vaari ।
Inase adbhut kaaj savaari ॥
Khaan-paan hit bhaajan naanaa ।
Bhavan vibhishat vividh vidhaanaa ॥ 20 ॥
Vividh vsat hit yatran apaaraa ।
Virachehu tum samast sansaaraa ॥
Dravya sugandhit suman anekaa ।
Vividh mahaa aushadhi savivekaa ॥
Shambhu viranchi Vishnu surpaalaa ।
Varun Kuber agni yamkaalaa ॥
Tumhare dhig sab milkar gayau ।
Kari pramaan puni astuti thayau ॥ 24 ॥
Bhe aatur prabhu lakhi sur-shokaa ।
Kiyau kaaj sab bhaye ashokaa ॥
Adbhut rache yaan manhaari ।
Jal-thal-gagan maanhi-samchaari ॥
Shiv aru Vishwakarm prabhu maanhi ।
Vigyaan kah antar naahi ॥
Barnai kaun swaroop tumhaaraa ।
Sakal srishti hai tav vistaaraa ॥ 28 ॥
Rachet vishv hit trividh shareeraa ।
Tum bin harai kaun bhav haari ॥
Mangal-mool bhagat bhay haari ।
Shok rahit trailok vihaari ॥
Chaaro yug prataap tumhaaraa ।
Ahai prasiddh vishv ujiyaaraa ॥
Riddhi siddhi ke tum var daataa ।
Var vigyaan ved ke gyaataa ॥ 32 ॥
Manu may tvashtaa shilpi takshaa ।
Sabki nit karten hain rakshaa ॥
Panch putra nit jag hit dharmaa ।
Havai nishkaam karai nij karmaa ॥
Prabhu tum sam kripaal nahin koi ।
Vipadaa harai jagat manh joi ॥
Jai jai jai bhauvan Vishwakarmaa ।
Karahu kripaa gurudev sudharmaa ॥ 36 ॥
Ik sau aath jaap kar joi ।
Chheejai vipatti mahaasukh hoi ॥
Padhaahi jo Vishwakarm-Chalisa ।
Hoy siddh saakshi Gaureesha ॥
Vishv Vishwakarmaa prabhu mere ।
Ho prasann ham baalak tere ॥
Main hoon sadaa Umaapati cheraa ।
Sadaa karo prabhu man manh deraa ॥ 40 ॥
॥ Doha ॥
Karahu kripaa Shankar saris,
Vishwakarmaa Shivroop ।
Shri shubhdaa rachnaa sahit,
Hriday basahu soor bhoop ॥
Vishwakarma Chalisa — Meaning in Brief
This Chalisa praises Vishwakarma as the lord of craft and creation, the maker of the world and its skills. It describes his many forms and the tools and emblems he holds in his hands. It tells how he fashioned weapons for the gods, along with vehicles, vessels and many useful things for the world. The devotee asks for his grace, and the text says that reciting it and chanting his name 108 times removes troubles and brings happiness.
When to recite: It is recited in devotion to Vishwakarma.